Sztuka romańska

Pierwszy jdnolity formalnie oraz treściowo styl w chrześcijańskiej Europie. Powstał na przełomie X i XI wieku, choć jego tradycje sięgają głębiej – do czasów panowania Karolingó wi Ottonów. Swoim zasięgiem objął całą chrześcijańską Europę, początkowo Francję, Katalonię, Lombardię i Nadrenię – czyli dawną Romanię, stąd jego nazwa pochodząca z XIX wieku. W architekturze styl ten charakteryzyują proste reguły liczbowe i geometryczne oraz proporcje. Kościoły romańskie wyróżniają się klarownością układu pod względem planów i przekroju. Najczęściej budowano podłużne świątynie na planie krzyża łacińskiego. Ich bryła składa się z addytywnych elementów, których rzut pionowy sprowadza się do prostych schematów geometrycznych: fasady jedno-lub dwu wieżowej, korpusu nawowego oraz chóru z apsydami. Rzeźba romańska najlepiej rozwinęła się we Francji i w przeważającej części związana jest z architekturą . W związku z tym w większości jest relief dostosowany do ram architektonicznych. Opórcz kościołów i zabudowań klasztornych wznoszono również budowle świecki, pałace cesarskie. Miasta najczęściej wznoszono na planie owalu, otaczano murami z basztami i bramami.